Zrównoważony rozwój zlewni Noteci - Projekt „Teraz Noteć”.

1. Tytuł projektu: Zrównoważony rozwój zlewni Noteci - „Projekt Teraz Noteć”.
2. Jednostka wiodąca: Wyższa Szkoła Środowiska w Bydgoszczy.
3. Partnerzy:
   
   a) polscy:
   • Związek miast i gmin nadnoteckich - beneficjent projektu
   • Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu
   
   b) zagraniczni:
   • SAXION Hogescholen Institute of Spatial Planning and Environmental Science Deventer - Holandia
   • Fachhochschule Lippe und Höxter - Niemcy
   • University of Gloucestershire Cheltenham - Wielka Brytania
   • BTE Turismusmanagement Regionaleentwicklung - Berlin/Hannover - Niemcy
   • Environumerix Ingenieurgesellschaft mbH Höxter - Niemcy
   • Innovationsforum Ost e.V - Poczdam - Niemcy


4. Opis projektu: Noteć jest jedną z najdłuższych rzek w Polsce i wynosi 388,5 km a powierzchnia jej dorzecza 17 tys. km2., co stanowi 5,5% obszaru kraju. Przepływa przez trzy województwa kujawsko-pomorskie, wielkopolskie i lubuskie. Systemami kanałów jest połączona z Wisłą, Brdą i Wartą a tym samym z Odrą (posiada połączenie m. in. z kanałami Warta-Gopło, Noteckim, Bydgoskim).
   
   W zlewni Noteci występują obszary specjalnej ochrony takie jak: Ujście Noteci, Puszcza Drawska, Nadnoteckie Łęgi, Dolina Noteci, Pałuki. Znajdują się tu także Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków a w szczególności: Dolina Dolnej Noteci, Puszcza Nadnotecka, Nadnoteckie Łęgi, Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego. Tu rozciąga się także Nadgoplański Park Krajobrazowy. Okolice Noteci są terenami o dużym potencjale turystycznym oraz rolniczym. Barierę rozwoju stanowi jednak zanieczyszczenie rzeki i utrata możliwości żeglugowych. Większość wód rzeki jest sklasyfikowana jako pozaklasowe.
   
   Prowadzone są działania zamierzające do poprawy stanu wód rzeki poprzez budowę i modernizację oczyszczalni oraz rozbudowę systemu wodno-ściekowego. Obecnie istniejące oczyszczalnie mają jednak niewystarczający zasięg a ich modernizacja jest utrudniona ze względu na ograniczone środki poszczególnych gmin.
   
   Jako członek Unii Europejskiej jesteśmy zobowiązani do wprowadzania prawodawstwa unijnego między innymi w zakresie ochrony środowiska. Podstawowym aktem prawnym w tej dziedzinie jest Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60/EC (RDW), która zobowiązuje do osiągnięcia dobrego stanu wód w okresie 15 lat na obszarze zlewni. Nadrzędnym celem omawianego projektu jest zdobycie doświadczeń we wdrożeniu RDW na pilotowej zlewni Noteci i ich sukcesywne przenoszenie na pozostałe zlewnie na terenie Polski.


5. Główne tezy pracy:
   
   Z uwagi na kompleksowość programu „Teraz Noteć” został on podzielony na cztery projekty:
   
   Projekt 1 - Kompleksowy system wodno-ściekowy dorzecza Noteci zabezpieczający ochronę zasobów wód podziemnych oraz powierzchniowych.
   Założeniem tego projektu jest doprowadzenie odpowiedniej jakości wody pitnej dla wszystkich mieszkańców obszaru zlewni Noteci oraz odprowadzenie i oczyszczenie ścieków komunalnych i przemysłowych. Realizacja powyższego zamierzenia konieczna jest również dla spełnienia norm Unii Europejskiej dotyczących wody i ścieków a w szczególności: dyrektywy 91/271/EEC w sprawie oczyszczania ścieków oraz dyrektywy 91/692/EEC w sprawie wymaganej jakości wód powierzchniowych przeznaczonych do poboru wody do picia. Projekt ten zakłada również przywrócenie czystości wód Noteci poprzez usunięcie osadów dennych jak również realizacje zapisów Ramowej Dyrektywy Wodnej (2000/60/EC), która zobowiązuje m.in. do osiągnięcia dobrego stanu wód w okresie 15 lat na obszarze zlewni, utrzymanie podaży wody przeznaczonej do celów pitnych i gospodarczych oraz do zapewnienia ochrony przed powodzią.
   
   Projekt 2 - Rewitalizacja i renaturyzacja Noteci.
   Działania w ramach tego projektu mają na celu zapewnienie długotrwałego, zrównoważonego rozwój rzeki Noteci i jej zlewni. Umożliwiają one rozwój ekologicznej produkcji rolnej, turystyki oraz transportu wodnego od strony projektowania i ochrony krajobrazu. Faza ta przygotowuje odpowiednie warunki dla ożywienia gospodarczego i innych działań które planowane są w III fazie.
   
   Projekt 3 - Rozwój gospodarczy obszaru zlewni przez ochronę środowiska dotyczącą rolniczego wykorzystania dolin rzek, turystyki, żeglugi, sportu i rekreacji.
   Okolice Noteci stanowią tereny o dużym potencjale turystycznym. Teren ten posiada również duże możliwości w zakresie rozwoju rolnictwa w tym rolnictwa ekologicznego. Barierę rozwoju stanowi jednak zanieczyszczenie rzeki. Działania w ramach tego projektu mają na celu poprzez ochronę środowiska pobudzenie gospodarcze regionu.
   
   Projekt 4 - Przywrócenie właściwych wartości europejskiego dziedzictwa kulturowego między innymi przez wpisanie Kanału Bydgoskiego na listę UNESCO.
   Działania w ramach tego projektu mają na celu przywrócenie dawnej świetności Kanałowi Bydgoskiemu oraz innym zabytkom technicznym (mosty, wiadukty śluzy, jazy, upusty), które stanowią dziedzictwo polskiej i europejskie kultury hydrotechnicznej.